Een rapport van ABN AMRO over zakelijke dienstverlening waagt zich – naast een heleboel andere zaken – aan het onderwerp bedrijfscultuur.
Dat is een gevaarlijk onderwerp. Vooral omdat het erg ongrijpbaar is. Zodanig dat de zoekopdracht naar afbeeldingen bij het woord ‘bedrijfscultuur’, ‘organisatiecultuur’ of ‘organizational culture’ een wirwar aan soms volstrekt chaotische en onderling zelden of nooit overeenstemmende modellen en schema’s oplevert. Met daarin een hoop geblaat over waarden, helden, inspiratie en andere new-age-taal.
Volgens het artikel bestaat de kans dat de bedrijfscultuur ten onder gaat aan de flexibilisering: “Zelfstandigen Zonder Personeel, ZZP’ers, vinden in de virtuele community wat ze vroeger alleen op de kantoorvloer vonden: collega’s, uitwisseling van kennis en ervaring, nieuw werk en ideeën voor innovaties. Maar de bedrijfscultuur dan? Wat blijft daar van over in de digitale wereld?” Ik vind dat een rare vraag.
Einde van de cultuur
Overal waar mensen samenkomen – of dat nu in het werkelijke leven is, in gezinnen, restaurants, bedrijven, gewoon op straat of in de virtuele wereld – bestaat cultuur. De functie van cultuur is om ons een substituut te geven voor instinct; vaste regels en gewoonten waar we ons niet altijd van bewust zijn, maar waar we dus ook niet steeds over hoeven na te denken. Dat zal altijd blijven, al was het maar omdat functioneren anders erg vermoeiend wordt.
Het kan wél zijn dat we het straks geen bedrijfscultuur meer noemen, bijvoorbeeld omdat de organisaties en bedrijven zoals we ze nu nog kennen er niet meer zijn – als verschijnsel bestaan ze per slot nog maar zo’n 200 jaar en dat is kosmisch gezien niet lang. Het zou dus óók heel goed kunnen dat een heleboel van de schema’s en modellen die nu door overijverige organisatieadviseurs worden gehanteerd om een cultuur- of andersoortige verandering tot stand te brengen of om een mislukte fusie te verklaren, binnenkort niet meer werken. Maar dat lijkt me nou helemaal niet erg. Schema’s en modellen hebben toch al de neiging om de werkelijkheid tekort te doen en wellicht moeten we gewoon af van de merkwaardige gewoonte om alles maar in hokjes te stoppen.
Bovendien, we zijn er zelf bij. Dus: start creating the culture. Maakt niet uit waar.
