Mooie oneliner, nietwaar? Schijnt in de boardroom van Ford te hangen, las ik ergens. Ga maar eens na. Een mooie collectie, een op de doelgroep afgestemde en integraal doorgevoerde huisstijl, slim gekozen locatie, marktonderzoek, een krachtig loyaliteitsprogramma? Allemaal prachtig, maar in één achteloze handomdraai tenietgedaan door een paar luie medewerkers die het met elkaar net iets gezelliger vinden dan bij de om aandacht vragende klanten.
Het gedrag van medewerkers in organisaties is allesbepalend, de rest is slechts randvoorwaarde. Dat geldt trouwens overal waar je geholpen wordt door echte mensen. Exact daarom heeft de sociale wetenschap het ‘personeelsmanagement’ uitgevonden.
‘Wat is dat eigenlijk, personeelsmanagement?’. De simpelste variant die ik ooit hoorde luidt: ‘Gecoördineerd duwen en trekken aan medewerkers’. Gehoord van een hoogleraar aan een fancy business school. Hoe dan ook, het komt altijd neer op het sturen van gedrag.
De meest bekende verschijningsvormen van personeelsmanagement zijn: competentieprofielen, beoordelingsgesprekken, functioneringsformulieren, functieschalen, verzuimregistratie, beloningssystemen, loopbaanbeleid en persoonlijke ontwikkelplannen. Gekscherend allemaal tezamen ook wel aangeduid als ‘intensieve menshouderij’. In ieder geval allemaal instrumenten die leidinggevenden en managers kunnen gebruiken om te zorgen dat medewerkers vriendelijk glimlachen, ècht luisteren naar de klant, geïnteresseerd zijn in de eigen producten, op tijd naar bed gaan voor een werkdag en zin hebben om naar het werk te komen. Personeelsmanagement op deze klassieke wijze impliceert een bijna wiskundige maakbaarheid van medewerkers, mits je de juiste instrumenten maar inzet. Je kunt hier – net als ik dus – jarenlang op studeren. Om er volgens achter te komen dat de werkelijkheid een stuk weerbarstiger is. En eenvoudiger trouwens, dat ook. Op een bepaalde manier dan. Ik zal de korte alternatieve route voor u prijsgeven, dat scheelt weer een behoorlijke investering.
Het gaat namelijk maar om twee dingen in de realiteit. Medewerkers willen net als iedereen aandacht en waardering. Zo simpel is het. Werknemers zijn eigenlijk net mensen. Dat geldt voor u toch ook? Denk er maar eens over na. De enige echt nuttige personeelsinstrumenten voor een manager zijn daarom een agenda en een kladblok. Het eerste dient niet alleen om de verjaardagen te onthouden, maar vooral om te zorgen dat hij/zij regelmatig echt tijd maakt voor iedere medewerker afzonderlijk. Het kladblok dient er dan vervolgens voor om te zorgen dat we nog weten wat er de vorige keer is gezegd en van daar uit verder kunnen. Het gaat namelijk helemaal niet om de instrumenten, ook niet om het kladblok en de agenda. Het gaat om de kwaliteit van de gesprekken. Het gaat er om dat medewerkers weten wat er van ze wordt verwacht, dat ze zich gehoord voelen, begrepen, gewaardeerd en eerlijke feedback krijgen op een manier dat ze er iets van leren. Dat motiveert, dat maakt dat je je bed uitkomt vroeg in de morgen en de hele dag loopt te stralen op je werk.
Zal ik als toegift ook nog verklappen waarom die eerste klassieke vorm van personeelsmanagement toch zo populair is? Sommige managers weten eigenlijk helemaal niet zo goed wat ze moeten zeggen als ze echt de tijd hebben voor een individueel gesprek met iemand. Dat is moeilijk en ook een beetje eng. Daar kunnen ze niets aan doen. Zelf waarschijnlijk ook een leidinggevende gehad die feedback gaf via – en bij voorkeur kijkend naar – een kruisjesformulier met vijfpuntsschalen in twaalf verschillende categorieën, gemaakt door de HR afdeling met een projectgroep.
Andere artikelen op HI-RE:
HRM: Zelf(s)management is hot!
Management: Kernfuncties van een organisatie
HRM: Wie speelt de basgitaar in uw bedrijf?
Recruitment: Wat is dat toch met het recruteren van passieve kandidaten?
Onderzoek: Doe mee aan het Werf& talentonderzoek
