Dorothée Loorbach is marketeer, conceptontwikkelaar, copywriter, blogger, schrijver en eigenaar van de bureaus &CO [copy|concept|communicatie] en The Sound Of Confetti.

Ik was in gesprek met Bedrijf X. Tegenover me zat de Chief HR Officer. Een vriendelijke man met een mosgroen pak en pennen in het borstzak van zijn overhemd.“Ik denk dat het de krapte in de arbeidsmarkt is”, zei hij. Hij legde uit dat het niet aan het product lag, niet aan de technologie en niet aan de arbeidsvoorwaarden. Want dat hadden ze, producten, technologieën en arbeidsvoorwaarden. Ze hadden al een paginagrote wervingsadvertentie geplaatst in de Telegraaf. En toch was er niet één postacademisch opgeleide .NET specialist van 27 met 12 jaar werkervaring op afgekomen. Het was een waar mysterie.

Aan bedrijf X lag het dus niet. Aan het gekozen medium ook niet, want de Telegraaf heeft een enorm bereik en met een paginavullende full colour advertentie op zaterdag bereik je iederéén. Aan de advertentie lag het ook niet. Die was opgemaakt door een echt reclamebureau en het was een wonder dat die jongens al die woorden er in hadden gekregen. Aan de tekst lag het ook niet. Het begon met een verhaaltje over Bedrijf X en dat ze flexibel zijn en dynamisch en professioneel en gericht op kwaliteit. Een echte partner in ICT. “Partner, dat doet het altijd goed”, zei de Chief HR Officer. “Dat zei de Chief Marketing Officer. En die kan het weten, want hij doet dit werk al bijna veertig jaar. Alleen heette hij toen nog Chef Communicatie.”

Op het stuk over de flexibele kwaliteit van bedrijf X volgde de vrolijke melding dat er door een reorganisatie een vacature was ontstaan voor een Sr. .NET Specialist. Daaronder een overzicht van taken en verantwoordelijkheden, de plaats in de organisatie en uitleg aan wie de Sr. .NET Specialist rapporteert. Want dat houdt Sr. .NET Specialisten enorm bezig: wat hun plaats in de organisatie is en aan wie ze rapporteren.

Daarna kwam het stuk van Eisen. Een halve pagina was dat ongeveer. Daarin werd verteld wat de potentiële kandidaat moest kunnen en weten. De absolute basisvereisten bestonden uit twaalf specialistische kennisgebieden waarvan de gemiddelde Sr. .NET Specialist nog nooit van gehoord heeft, maar de Chief Executive Officer had gezegd: “Wie er desondanks verstand van heeft zal wel echt goed zijn.” Certificaten voor technologieën die elk moment ontwikkeld kunnen gaan worden waren een pré.

De voorlaatste alinea beschreef de sollicitatieprocedure: een eerste gesprek met een Regional Sales Manager, een tweede gesprek met een andere Regional Sales Manager en een Jr. HR Executive, een derde gesprek met de landelijk directeur, een assessment, een evaluatie van het assessment, een gesprek met de Chief Executive Officer en ten slotte een gesprek met het ontwikkelteam. Ergens na dat laatste gesprek zou, in het geval iedereen een positief oordeel had gegeven, een aanbieding gedaan worden.

Helemaal onderaan, tussen de uiteenzetting van de procedure en ‘Acquisitie op basis van deze advertentie wordt niet op prijs gesteld’ stond het hoofdstuk dat de kandidaat van zijn sokken zou blazen, zou overtuigen van het feit dat dit de werkgever van zijn dromen was en dat hij liever nog gisteren dan vandaag zou starten bij Bedrijf X:

“Aanbod: een marktconform salaris en goede arbeidsvoorwaarden.”

“Ach, er was wel degelijk Return on Investment,” had de Chief Financial Officer gegrapt,“want we hadden twee brieven ontvangen.” De eerste was van een detacheringsclub die nog wel een bankzitter wist van 63 jaar, tegen een wervingsfee van 25% over het bruto jaarsalaris plus vakantiegeld. De tweede begon met: “Geachte L.S. Ik weet ook wel dat ik niet de goeie papieren heb maar ik heb sollicitatieplicht.”

Beide kandidaten gingen niet door naar de eerste gespreksronde, maar er was geen man overboord. De Chief HR Officer had namelijk van de Chief Information Officer gehoord dat Bedrijf X druk dingen virtueel aan het implementeren was en in de uitvoeringsfase zelfs digitaal zou gaan met de arbeidsmarktcommunicatie. Het was een kwestie van weken. Dan konden ze op Monsterboard.

-Hee met mij. Ik bel je straks even terug.

-Okee. Waarom bel je me nu dan?

-Ja, automatisme. Maar het is makkelijker per mail.

-Dus je belt me om te zeggen dat je me gaat mailen?

-Ja, eigenlijk wel.

-Wat enorm multimediaal van je. Waar kan ik je zoeken? Zakelijke mail?

-Nee, het is niet echt zakelijk.

-Hotmail dus.

-Ja, weet ik niet. Het is ook niet echt iets voor hotmail.

-OK. Heb je er emoticons bij nodig?

-Hm…ja ik denk het wel. Anders gaat de intonatie al gauw verloren he?

-De intonatie die je in een telefoongesprek wel hebt bedoel je?

-Ja.

-Ah. Okee.

-Ja, lastig he?

-Tja. We komen er wel. Sec emoticons of ook pictogramdingen?

-Wat zijn pictogramdingen?

-Die regenbogen en schapen en poppetjes die ballen overgooien en dat mannetje met het gekke haar enzo.

-Oja. Ik denk een regenboog en een mannetje met gek haar. En misschien die met die bal overgooien.

-Ja dat kan dus niet. De regenboog zit in MSN, het haar in Skype en die met de bal is de kwekker.

-Is dat Facebook?

-Hyves.

-O ja. Nou, ja gewoon die jaren nul emoticons kunnen misschien ook wel. Het gaat vooral om de basisemoties natuurlijk.

-Dan kun je me dus ook gewoon een sms sturen.

-Ja. Nee, want ik wil wel een beetje beleving erin. Een soort soundtrack.

-Zoals je nu de Black Eyed Peas heel toepasselijk op de achtergrond aan hebt?

-Hoe weet je dat? Het geluid staat uit.

-Je bent online op MSN en daar staat dat je daar nu naar luistert.

-O. Fuck. Ja dat is natuurlijk gekoppeld aan iTunes. Nee het wordt geen “I got a feeling” gesprek. Maar ik moet dus wel iets met YouTube.

-Uiteraard. Een filmpje of een link?

-Wat heb jij liever?

-Een link is ook wel o.k.

-Nou, een link it is.

-Wil je me veel vertellen?

-Nah……120 tot 130 tekens-ish?

-OK. Tweet me. Ik ben zo ff van mijn plek maar no worries. Ik heb ook een app.

-Dat is goed. Als het niet lukt bel ik je wel even terug.

-Schat, ik zit tegenover je. Je kunt het ook zelfs gewoon in het echt zeggen. Twitter is ook weer zichtbaar op LinkedIn. Misschien niet handig.

-O jaaaaa. In het echt is ook zo lekker oldskool! OK, ik moet nu hangen. Ik moet even bij iemand langs.

-Is goed. Bye.

-Hi.

-Hey, jij was lang aan de telefoon zeg. Ik wou wat met je bespreken.

-Shoot.

-Of je mee gaat een peuk roken.

-Ja is goed.

Kwart over tien, maandagochtend. Dante loopt van de parkeergarage binnendoor naar de receptie van het immense aquarium dat hem inhuurt als consultant. Hij knikt naar de receptioniste en haalt zijn pasje langs de lezer van de elektrische deuren naar de hal. Gekleed in een op maat gesneden pak, handgemaakte manchetknopen en een zelfvoldane grijns loopt hij quasi-nonchalant naar de lift.

Net voordat de liftdeuren openen bij de zevende verdieping klemt hij zijn glimmende N96 aan zijn oor en op het moment dat hij uitkijkt op de ICT afdeling, begint hij te praten.
“Je wilt me toch niet vertellen dat je niet bevoegd bent dat budget vrij te maken? Kom op man, jij runt de toko. Ik ben maar een eenvoudige lul die jouw ideeën op papier zet, maar jij bent de grote man. Ik ben hier om jou nog belangrijker te maken. Deal? Goed. Laten we vanmiddag een vorkje prikken. Librije is prima. Bye.” 

Dante zet zijn laptoptas op het bureau in de achterste hoek van de kantoortuin. De beste flexplek van het pand. Hier ziet en hoort hij alles zonder gezien of gehoord te worden. Als hij in gesprek gaat moet hij langs de kantoren van de bobo’s en hij laat geen kans onbenut om met een grote stapel dossiers en een bluetooth headset aan zijn oor langs de Belangrijke Bureaus te lopen. Meestal naar het dak, om te roken. Of naar de elfde verdieping, waar de espressomachine van de CEO staat.

Hij zit zo in zijn rol dat het even duurt voordat hij het hoort. Gegrinnik. Even voelt hij zich ongemakkelijk. Word ik uitgelachen? Door wie? Waarom? Vanonder zijn wenkbrauwen kijkt hij op. Anna. Ze zit rechtop aan het bureau tegenover hem, met haar armen over elkaar en een grote grijns. Anna mag grijnzen. Hij heeft haar zelf hier binnengehaald. Ze is sinds vandaag extern communicatieadviseur voor de interne ICT-organisatie.

Jaren geleden werkten ze voor dezelfde multinational, waar ze alles leerden wat iedere werkgever liever geheim houdt. Hoe kantoorpolitiek werkt. Dat domme mensen met netwerkvaardigheden promotie maken tot ze op directieniveau het toppunt van absolute onkunde hebben bereikt. Dat nog nooit iemand promotie heeft gekregen door hard te werken, want als je een harde werker een hogere functie geeft, moet de afdeling waar hij zat veel meer doen dan voorheen. Dante dacht met Anna een partner in crime te hebben in het walhalla van bullshit bingo. Nu is hij bang dat ze hem vroeg of laat door de mand zal laten vallen.

Hij kijkt haar strak aan.
“Je grijnst.”
Anna knikt.
“En net grinnikte je.”
Anna grijnst. “Waarom grinnik en grijns jij naar mij? Een beetje respect graag. Ik ben heel belangrijk hier.”
Anna staat op en zegt:
“Kom Dante, we gaan in bespreking. Pak een stapel.”

In spreekkamer 2 sorteert Dante zijn papieren zo dat het lijkt alsof hij een voortgangsgesprek voert. Hij kijkt Anna aan en zegt:
“Je leert snel hè, poppetje? ‘Pak een stapel.’ Tsss.”
Anna leunt achterover.
“Nou, je hebt me hier binnengeluld. Wat denken ze dat ik kan?”
Dante lacht.
“Meisje, kijk eens in de spiegel. Jij hoeft toch niks te kunnen? Ik heb ze uitgelegd dat jou betalen gelijk staat aan de kunstuitleen. Dan kost het ook geld om de hele dag naar iets moois te kunnen kijken. Als je nou voortaan een rokje aantrekt en op de elfde af en toe je benen laat zien, zit je gebeiteld.”
Anna houdt haar hoofd iets schuin en kijkt hem verveeld aan.
“Het is wel handig als ik een verhaal heb, nietwaar?”
“Okee. Ik heb gezegd dat je bij The Finance Company hoofd marcom was, dat je als geen ander denkt vanuit stakeholders value en dat je ons gaat helpen met onze herpositionering. Dat ik zei dat je een lekker wijf bent leek ook wel te helpen.”

Als Anna hem hoofdschuddend blijft aankijken, vervolgt hij:
“Luister. Er is een strenge set normen en waarden waar je hier rekening mee moet houden. De bedrijfsethiek vereist dat je niet teveel uren maakt, maar ze wel degelijk schrijft. Als ik ’s ochtends enorm moet schijten ben ik om tien uur op kantoor en schrijf ik een ontbijtsessie op. Als ik ‘s middags naar een kapper moet, omdat mijn haar ook in de baas z’n tijd groeit, zeg ik dat ik ga thuiswerken omdat het hier zo’n kippenhok is. Je moet veel lunchen buiten de deur. Dan ben je belangrijk en connected. En wat er ook gebeurt, je moet om uiterlijk kwart voor vijf je jas aan hebben. En stipt om vijf uur de deur uit zijn. Je stelt de tijd op je laptop zo in dat je om kwart voor zes thuis een mail verstuurt naar iemand van hier die wat te vertellen heeft, maar dat hij denkt dat je om kwart over elf ’s avonds nog aan het werk was. En je schrijft extra uren voor brainstormen en desk research. Roken is op papier projectmanagement. Zo fiets je met veel koffie drinken en mij entertainen op je gemak 20K per maand binnen.”
Anna kijkt hem met open mond aan.
“Zo simpel kan het toch niet zijn?”
Nu schudt Dante zijn hoofd en kijkt Anna meewarig aan:
“Meisje, je moet nog zoveel leren. Zo simpel is het voor iederéén hier. Hoe hoger je tarief, hoe meer ze denken dat je kunt. Als je duur bent durven ze geen vragen te stellen. Het is sukkels united hier. Niemand kan iets, behalve zichzelf verkopen.”
Anna zucht.
“Tsjezus man, wat een desillusie. Maar jij dan? Jij bent al jaren hotshot consultant. Bij de Company al!”

Even is het stil. Dante richt zich op om te reageren, maar zakt daarna terug in zijn stoel en zegt op fluistertoon:
“Anna baby, ik kan helemaal niks. Toen niet en nu niet. Ik fake alles. Ik ga binnenkort tragisch ten onder aan mijn eigen imago. En daar word ik belachelijk goed voor betaald. Ik hoop al jaren dat iemand het ziet, maar iedereen gelooft liever wat ik ze laat zien. Dat bevestigt anderen in wat ze van zichzelf willen laten zien. Succes. Een laf alternatief om de illusie te wekken dat het verschrikkelijk goed met je gaat.”
Anna fronst haar wenkbrauwen, buigt voorover en zegt, bijna onhoorbaar:
“Maar dat klinkt zo…leeg.”
Dante schuift zijn papieren terug op een keurige stapel, strijkt het bovenste blad glad en zegt:
“Als je leegte voelt bij de bushalte kun je concluderen dat je ongelukkig bent. In een Audi A6 kun je het toeschrijven aan de enorme ruimte.”
Hij pakt zijn papieren en staat op.
“Kom meiske. Jij gaat een A6 verdienen. En ik ga doen alsof ik bij de Librije ga lunchen.”

Het stomme woord van de dag is: ‘integraal’. Op zich niks mis mee, als je het hebt over de limiet van de som van onbepaald afnemende termen wiskundige tekens of –en ook deze heb ik heus niet van Van Dale Taalweb geplukt- de Nederlandse staatsschuldbrief met gegarandeerde rente. Wat ‘integraal’ stom maakt, is de manier waarop het meestal wordt toegepast. Namelijk door mannen gekleed in pakken met manchetknopen, overhemden met hoge driedubbele boorden en zelfvoldane grijnzen. Mannen die nergens voor geleerd hebben [meestal hebben ze Commerciële Economie gedaan] en niks kunnen, maar zichzelf desondanks Consultant of Projectleider mogen noemen. Mannen die overdadig zijn in het gebruik van aftershave en gel en minder in nederigheid of aangeboren intellect. De types die het thuis nog net voor elkaar krijgen dat ze op zondagavond een uurtje ongestoord naar sport mogen kijken, maar op de vrijdagmiddagborrel -die ze vrijmibo noemen- doen alsof ze verdelen, heersen, komen, zien en overwinnen in welke sociale of professionele situatie dan ook.

Snorren drukken

Dat soort heren gebruikt dus het woord ‘integraal’. Nooit in wiskundige of economische toepassing. Altijd om domweg slim te lijken of enorm de snor te drukken. Ze zeggen dingen als ‘Laten we dat traject integraal oppakken’. Dat betekent niet dat het traject integraal wordt opgepakt. Het betekent: “Luister, ik weet wel dat ik het al lang had moeten doen maar ik heb helaas geen zin. Ik gebruik nu het woord integraal, zodat jullie begrijpen dat jullie het werk gaan doen en ik volgende maand tijdens de borrel op het hoofdkantoor de CEO ga vertellen hoe goed ik alle shit integraal heb geïmplementeerd.”

Implementeren

Implementeren is er ook een trouwens. Een overgankelijk werkwoord is het zelfs. Indien uitgesproken door een man met overbodige boorden op zijn overhemd en een overbodige grijns op zijn hoofd, wordt implementeren gebruikt als de illusie gewekt moet worden dat er iets gaande is waar in werkelijkheid niemand nog een ene reet aan heeft gedaan. En als het allemaal veel langer duurt dan de klant bereid is op nacalculatie te betalen. Dat de klant gaat betalen is overigens een feit, want daarvoor hebben we het als vage stelpost opgenomen in het project. Dat is de projectfase die we opnemen om improductief gestuntel facturabel te maken.

Een garantie dat het implementatietraject integraal niet opschiet is het moment waarop iemand zegt:
“Daar moet nog iemand een plasje over doen.”

Persoonlijk verlies ik mijn respect al wanneer een onschuldige moeder aan een nog onschuldiger peuter vraagt of die nog een plasje moet doen. Kun je nagaan wat het met mijn medemenselijkheid doet wanneer een veertiger met Boss-broek, Blackberry en bierbuik over plasjes begint.
Ik ga hem dan direct heel actief negeren. Maar de pest is natuurlijk dat hij het niet doorheeft als hij actief genegeerd wordt. Ik haat hem dan 2 seconden in stilte, want als ik dat langer doe voel ik me schuldig en ben ik bang dat ik ga branden in de hel waarin ik niet geloof maar je weet maar nooit. Bovendien: hoe belangrijk kan het zijn? Wat schiet je ermee op als je negatief oordeelt over mensen, alleen maar omdat hun taalgebruik je misselijk maakt? Hoe oppervlakkig ben je dan? Nou, heel. Ik dus vooral. Ik vind je namelijk oprecht minder leuk als je ‘gezellie’, ‘doe-doei’ of ‘toppie’ zegt. Vooral als je een man bent. Al die woorden mag je wat mij betreft integraal consolideren voor implementatie elders. OK? Toppie.

Carry no emptiness.
Replace it with space.

Dare to dream.
Say what you mean.
Mean what you say.
Play.

Listen to silence.
Observe the obvious.
Show the invisible.
Protect the unmissable.

Hurry only to stop.
Step up.
Love.
Look above.
Go beyond.
Feel the dawn.

Do not believe you can’t.
Do not fear you can.

Do not be vile.
Smile.
Feel.
Be real.
Think.
Wink.
Think again.
Be a friend.

Evoke.
Stroke.
Ask why.
Cry.
Shout.
Pout.

Don’t need to have.
Laugh.

Know how little you know.

Have passion.
Fuck fashion.
Be kind to yourself.
Value health.
Be thankful.
Be beautiful.
See romance.
Dance.

Elevate.
Create.
Wonder.
Don’t ponder.

Feel pain.
Love rain.
Sing.
Feel spring.